«Ο καθηγητής με κοίταξε στραβά.» «Δεν με συμπαθεί.» Πόσες φορές το έχουμε σκεφτεί, και πόσες φορές ήταν στ’ αλήθεια έτσι; Μια νέα διεθνής μελέτη δείχνει ότι το πώς «διαβάζουμε» τη σχέση μας με τους καθηγητές μας επηρεάζεται και από το πώς νιώθουμε μέσα μας. Και μια ελληνική έρευνα θυμίζει πόσο πολύ μετράει ένας εκπαιδευτικός που στέκεται δίπλα μας.

Τι εξέτασε η νέα μελέτη

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό European Child & Adolescent Psychiatry από ερευνητές πανεπιστημίων της Ιαπωνίας (Kurita και συν.) και είναι ελεύθερα προσβάσιμη. Παρακολούθησε 12.931 μαθητές από τις τάξεις 4 έως 9 (από τη Δ΄ Δημοτικού έως την αντίστοιχη Γ΄ Γυμνασίου) σε όλα τα δημόσια σχολεία μιας πόλης της ανατολικής Ιαπωνίας, στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς 2024-2025.

Οι μαθητές απάντησαν τρεις φορές, μία σε κάθε σχολικό τρίμηνο, για τρία πράγματα:

• Άγχος και καταθλιπτικά συμπτώματα, με ένα σύντομο, διεθνώς αναγνωρισμένο ερωτηματολόγιο (PHQ-4).
• Τη σχέση με τον υπεύθυνο καθηγητή του τμήματος, απαντώντας πόσο ισχύει γι’ αυτούς η φράση «Ο υπεύθυνος δάσκαλος της τάξης μου με βοηθά να νιώθω αυτοπεποίθηση» (σε ελεύθερη μετάφραση).
• Τον χρόνο μπροστά σε οθόνες τις καθημερινές (παιχνίδια, βίντεο, social media).

Τι βρήκε

Τα ευρήματα, όπως τα διατυπώνουν οι ίδιοι οι ερευνητές:

• Το άγχος «χρωματίζει» τη ματιά μας. Το μόνο αποτέλεσμα που εμφανίστηκε σε όλες τις ομάδες (αγόρια και κορίτσια, μικρότερες και μεγαλύτερες τάξεις) ήταν ότι οι μαθητές με περισσότερα συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης αξιολογούσαν πιο αρνητικά τη σχέση τους με τον καθηγητή στο επόμενο τρίμηνο.
• Οθόνες και κορίτσια. Στα κορίτσια, και στις δύο ηλικιακές ομάδες, ο περισσότερος χρόνος μπροστά σε οθόνη στο πρώτο τρίμηνο προέβλεπε περισσότερο άγχος και καταθλιπτικά συμπτώματα στο δεύτερο τρίμηνο. Στα αγόρια δεν βρέθηκε αντίστοιχη σχέση.
• Τα μικρότερα αγόρια. Στα αγόρια των τάξεων 4-6, μια αρνητική εικόνα για τη σχέση με τον δάσκαλο προέβλεπε περισσότερο άγχος και κατάθλιψη στο επόμενο τρίμηνο· στις τάξεις 7-9 η σχέση αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική.

Πώς εξηγείται το πρώτο εύρημα; Οι ερευνητές σημειώνουν ότι όταν κάποιος έχει άγχος ή πεσμένη διάθεση, πέφτει πιο εύκολα σε αρνητικές αυτόματες σκέψεις και τείνει να ερμηνεύει πιο αρνητικά τις εκφράσεις του προσώπου ή τον τόνο της φωνής του καθηγητή. Δηλαδή, το «με κοίταξε στραβά» μπορεί μερικές φορές να είναι η κούραση ή το άγχος μας που μιλάει.

Οι ίδιοι οι συγγραφείς ζητούν προσεκτική ερμηνεία: η σχέση με τον καθηγητή μετρήθηκε με μία μόνο ερώτηση, το δείγμα προέρχεται από μία περιοχή της Ιαπωνίας και αφορά μαθητές μικρότερους από τους μαθητές του Λυκείου. Τα συμπεράσματα, όμως, δίνουν χρήσιμες ιδέες για κάθε σχολείο.

Και στην Ελλάδα; Τι λέει η έρευνα HBSC του ΕΠΙΨΥ

Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ) πραγματοποιεί την Πανελλήνια Έρευνα για τις Συμπεριφορές που Συνδέονται με την Υγεία των Εφήβων-Μαθητών (HBSC/WHO), το ελληνικό σκέλος ενός διεθνούς προγράμματος υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Στην έρευνα του 2022 συμμετείχαν 6.250 μαθητές 11, 13 και 15 ετών (ΣΤ΄ Δημοτικού, Β΄ Γυμνασίου, Α΄ Λυκείου). Σύμφωνα με το τεύχος για την ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων:

• Οι έφηβοι που νιώθουν υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς δήλωσαν υψηλή ικανοποίηση από τη ζωή σε ποσοστό 49,2%, έναντι 18,4% όσων δεν νιώθουν ότι έχουν αυτή την υποστήριξη. Ανέφεραν επίσης συχνά ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα σε μικρότερο ποσοστό (47,0% έναντι 69,8%). Η σχέση είναι πολύ πιο έντονη στα κορίτσια.
• Με υποστήριξη από την οικογένεια: υψηλή ικανοποίηση 39,2% έναντι 12,6%, συμπτώματα 52,6% έναντι 78,6%.
• Με υποστήριξη από τους φίλους: υψηλή ικανοποίηση 36,2% έναντι 24,3%, συμπτώματα 57,7% έναντι 63,6%.
• Όσοι αξιολογήθηκε ότι κάνουν προβληματική χρήση των social media ανέφεραν συμπτώματα σε ποσοστό 86,4%, έναντι 56,4% των υπολοίπων.

Οι δύο έρευνες, από δύο άκρες του κόσμου, λένε κάτι κοινό: η σχέση καθηγητή-μαθητή και το άγχος των εφήβων είναι δεμένα, και η σύνδεση αυτή λειτουργεί προς τις δύο κατευθύνσεις.

Τι μπορούμε να κάνουμε

Για εσάς, τους μαθητές:

• Αν νιώθετε ότι «όλοι είναι εναντίον σας», ρωτήστε τον εαυτό σας: είναι έτσι ή είναι μια δύσκολη μέρα; Μια σύντομη κουβέντα με τον καθηγητή μετά το μάθημα συχνά ξεκαθαρίζει πολλά.
• Διαλέξτε έναν ενήλικα στο σχολείο που εμπιστεύεστε. Δεν χρειάζεται να είναι ο «αγαπημένος» καθηγητής, αρκεί να σας ακούει.
• Προσέξτε τον χρόνο στις οθόνες, ιδίως το βράδυ. Το κινητό εκτός δωματίου την ώρα του ύπνου είναι ένα καλό πρώτο βήμα.

Για τους γονείς:

• Όταν το παιδί λέει «ο καθηγητής δεν με συμπαθεί», ακούστε πρώτα και ρωτήστε πώς νιώθει γενικά τον τελευταίο καιρό.
• Σύμφωνα με τη μελέτη, στα κορίτσια ο περισσότερος χρόνος στις οθόνες προέβλεπε περισσότερο άγχος το επόμενο τρίμηνο. Συμφωνήστε μαζί κανόνες, και τηρήστε τους κι εσείς.
• Μην διστάσετε να επικοινωνήσετε με τον υπεύθυνο τμήματος. Η συνεργασία σπιτιού και σχολείου είναι κι αυτή υποστήριξη.

Για εμάς, τους εκπαιδευτικούς:

• Οι ερευνητές προτείνουν έγκαιρη αναγνώριση των σημαδιών άγχους και κατάθλιψης από την αρχή της χρονιάς.
• Σαφής και σταθερή θετική ανατροφοδότηση και λιγότερα διφορούμενα μηνύματα μειώνουν τις αρνητικές ερμηνείες.
• Ένα «Είσαι καλά; Σε βλέπω λίγο σκεφτικό» στον διάδρομο μπορεί να κάνει περισσότερα απ’ όσα φανταζόμαστε.

Αν χρειάζεσαι βοήθεια τώρα

• 10306 – Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης: δωρεάν, ανώνυμα, όλο το 24ωρο (10306.gr).
• 1056 – Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS («Το Χαμόγελο του Παιδιού»): για παιδιά, εφήβους και γονείς.

Στο 5ο ΓΕΛ Μυτιλήνης «Βενιαμίν ο Λέσβιος» πιστεύουμε ότι ένα σχολείο είναι πρώτα απ’ όλα σχέσεις. Η πόρτα του υπεύθυνου τμήματος, των καθηγητών και της Διεύθυνσης είναι ανοιχτή. Γιατί ένας καθηγητής που σε ακούει κάνει πραγματικά τη διαφορά.

Πηγές: Kurita K. και συν. (2026). Three-wave cross-lagged dynamics of teacher–student relationship, screen time, and depression and anxiety across school terms: developmental and sex differences. European Child & Adolescent Psychiatry · ΕΠΙΨΥ — Πανελλήνια έρευνα HBSC/WHO · ΕΠΙΨΥ — Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων: η κατάσταση στην Ελλάδα το 2022 και διαχρονικά (PDF) · Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306